Hoe de Nederlandse anarchistische beweging uiteenviel door de gewelddadige strijd in Spanje tussen 1936 en 1939
Bij Uitgeverij De Pook verscheen onlangs een herdruk van de doctoraalscriptie van Elly Kloosterman over de anarchisten en de Spaanse Burgeroorlog uit 1979. Omdat er over dit onderwerp nooit iets in druk was verschenen besloot Uitgeverij De Pook al eerder tot het publiceren van een facsimile uitgave die nu zijn derde druk beleeft.
Weinig flatterend
De uitgever trof de scriptie aan in de collectie van het IISG. Elly Kloosterman dook voor haar geschiedenisstudie in de archieven van het IISG en zocht uit wat de houding van de Nederlandse anarchisten was ten aanzien van de politiek van de Spaanse anarchisten voor en tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Haar bevindingen zijn weinig flatterend voor de anarchisten van toen, maar nog steeds interessant. Kloosterman schildert het Nederlandse landschap van anarchistische (des)organisatie en de diep gewortelde antimilitaristische tradities vanaf het begin van de twintigste eeuw. Deze antimilitaristische traditie was een van de hoofdoorzaken voor de afkeuring van de deelname van anarchisten aan de oorlog in Spanje door veel Nederlandse anarchisten.
Splijtzwam binnen de anarchistische beweging
Uiteindelijk zou wel of niet ondersteuning van de Spaanse kameraden tot een splijtzwam worden binnen de Nederlandse anarchistische beweging. Aan de hand van artikelen die in de genoemde jaren in de Nederlandse anarchistische pers verschenen, reconstrueert Kloosterman op minitieuze wijze de discussies.
De uitgever vat het werk van Kloosterman als volgt samen: “een zeer goed leesbare reconstructie van een stuk slecht beschreven geschiedenis. Geregeld krijg je tijdens het lezen last van plaatsvervangende schaamte. Niet alleen door de stuitende afzijdigheid, maar ook door de weinig kritische geest die de Nederlandse anarchisten kenmerkte die wel de strijd van de Spaanse kameraden ondersteunden. Zo goed als onvoorwaardelijk werd de Spaanse CNT-FAI (het machtige anarcho-syndicalistisch blok) ondersteund. Eventuele kritiek werd onder het kleed geschoven of uitgesteld tot jaren na de teloorgang van de Spaanse Revolutie.”
De Nederlandse anarchisten en de Spaanse Burgeroorlog, Hoe de Nederlandse anarchistische beweging uiteenviel door de gewelddadige strijd in Spanje tussen 1936 en 1939
Te bestellen voor € 4,75 bij Het Fort van Sjakoo
Auteur: Kloosterman, Elly
Uitgavedatum: December 2025
ISBN: Zonder
Pagina’s: 67
Uitgeverij de Pook, Amsterdam
