Tijdens de Tweede Wereldoorlog probeerden duizenden Nederlanders via Spanje de Duitse bezetters te ontvluchten. Een deel van hen werd op last van dictator Franco gearresteerd en kwam in het concentratiekamp van Miranda de Ebro terecht. Daar verbleven al landgenoten die in de Spaanse Burgeroorlog tegen de fascistische troepen hadden gestreden. Samen met gevangenen uit heel Europa moesten zij zien te overleven in de overvolle barakken. Voedsel en hygiënische voorzieningen waren er nauwelijks, ziektes en wandluizen des te meer. De Nederlandse journalist en correspondent Edwin Winkels schreef er het boek ‘Kamp Miranda’ over.

Na een tijdelijke locatie in de stierenarena en de suikerfabriek van Leopoldo, werd Kamp Miranda gebouwd op een terrein naast de rivier de Bayas, in het gebied Hoyada. De eerste fase diende als kamp voor Republikeinse gevangenen, waarbij de maximale capaciteit verdrievoudigde, en een tweede fase voor geallieerde, nazi- en collaborateurgevangenen die tijdens de Tweede Wereldoorlog waren gevlucht. In totaal zijn meer dan 100.000 gevangenen het prikkeldraad gepasseerd. Het kamp was in bedrijf tussen juni 1937 en januari 1947. Tegenwoordig zijn er nog enkele overblijfselen van het kamp te vinden, gemarkeerd met informatieborden.

De situatie van de gevangenen was extreem wreed; ze werden gestraft en gemarteld, misten de meest elementaire voorzieningen en leefden in onhygiënische omstandigheden zonder toiletten of stromend water. Het kamp had een capaciteit van ongeveer 1500 mensen, maar deze limiet werd al snel overschreden, waardoor de leefomstandigheden van de mannen, die hun vrijheid waren ontnomen omdat ze de Republiek hadden verdedigd, nog verder verslechterden.

Kamp Miranda vertelt het onbekende verhaal van de Nederlanders, over hun verblijf in het kamp, maar ook over hun lange reis en wat hen na de vrijlating nog wachtte.

Kamp Miranda vertelt het onbekende verhaal van deze Nederlanders, over hun verblijf in het kamp, maar ook over hun lange reis en wat hen na de vrijlating nog wachtte.

Zoals de zonen Zomerplaag en Meljado, die na een helse nachtelijke tocht over de Pyreneeën alsnog werden opgepakt. Of zoals Sake Visser, die twee jaar krijgsgevangene in Miranda was nadat hij als Internationaal Brigadist honderden makkers op het slagveld had zien sneuvelen. En zoals Louis van Coevorden, die er vastzat zonder te weten dat een groot deel van zijn familie in Auschwitz werd vermoord; bijna twintig jaar later zou hij een belangrijke rol spelen bij de ontvoering van nazi-kopstuk Adolf Eichmann in Argentinië.

Edwin Winkels is geboren in 1962 in Utrecht. Hij woont en werkt sinds 1988 in Spanje, waar hij correspondent is (geweest) voor een groot aantal Nederlandse media, zoals nu al lange tijd voor het AD en de NOS. Daarnaast was hij meer dan twintig jaar als verslaggever in dienst van de Spaanse krant El Periódico.

Kamp Miranda door Edwin Winkels 
Uitgever: Uitgeverij Brandt Verschenen: 10 september 2025, 272 pagina’s, paperback / ebook
Prijs: € 22,50 Te bestellen bij: Bol / Libris

Historiek.net Honderden Nederlanders leden tijdens oorlog honger in Franco’s concentratiekamp
Mirandamemoria.es Spaanse website over het kamp onder het motto: “Het herstellen van het historisch geheugen vereist dat burgers worden betrokken bij de constructie en het behoud ervan. In het geval van Miranda de Ebro en het concentratiekamp is het recente geheugen gevormd door een reeks weglatingen die hebben geleid tot een vervreemding van de historische werkelijkheid.”
Informatiecentrum Campo de Ebro Informatiecentrum van de stad Miranda de Ebro

Adres van het voormalige kamp: C. Industria Río Ródano, 5, 09200 Miranda de Ebro, Burgos, Spanje

Op deze pagina staat een lijst van alle 296 concentratiekampen die onder Franco functioneerde