Manuel; een politiek statement over het Franco-regime van zanger Adamo
De Belgisch/ Italiaanse zanger Adamo, die we ons vooral als een romantische zanger herinneren, schreef niet alleen liefdesliedjes. In ‘Manuel’, bijvoorbeeld, wordt het verhaal verteld van een Spaanse journalist die tijdens het fascistische Franco-regime het slachtoffer werd van represailles en in de gevangenis gefolterd werd. Het nummer verscheen onder andere op zijn live-album Olympia 77, dat werd uitgebracht in 1977. Via zijn toenmalige artistiek leider ontmoette Adamo deze journalist. Het verhaal maakte diepe indruk op hem. Het inspireerde hem tot het schrijven van dit lied als eerbetoon aan de martelaren van de Spaanse Burgeroorlog.
Heb je Manuel gezien?
De orkestrale arrangementen zijn elegant en verfijnd, van Roger Loubet. De frasering is agressiever dan gebruikelijk. De tekst is breedvoerig, humanistisch en allegorisch, schrijft de Franse krant Liberation in een artikel dat ook andere politieke liederen van Adamo beschrijft.
Berg, heb je Manuel gezien? / Hij beklom mijn top / Om alle misdaden uit te schreeuwen / Die onbekend en ongestraft zullen blijven.
Daarna richt hij zijn aandacht op de gevangenbewaarder en uiteindelijk geeft hij het laatste woord aan het licht. Ondanks Franco’s dood werd het lied in Spanje volgens Liberation gecensureerd. In Frankrijk werd het niet op de radio gedraaid omdat het met bijna zeven minuten de standaardlengte overschreed.
Verwijzing naar een minister onder Franco
Een andere verklaring voor de censuur is dat de naam een verwijzing zou zijn naar Manuel Fraga Iribarne, die lang minister was in de regering van Franco en oprichter van de conservatieve Partido Popular. De ambitieuze Galiciër Manuel Fraga was onder Franco minister van Toerisme en zorgde ervoor dat de Spaanse toeristenindustrie uitgroeide tot een van de grootste ter wereld. Fraga was dol op macht, en werd in De Groene Amsterdammer ‘zo wendbaar als een klapdeur’ genoemd. Wie de liedtekst leest komt erachter dat er weinig redenen zijn om aan te nemen dat Adamo met zijn Manuel Fraga bedoelt.
Montagne, as-tu vu Manuel ?
Il a grimpé sur ma cîme
Pour y crier tous les crimes
Qui resteront méconnus et impunis
Il a pleuré l’innocence
De tous ses amis d’enfance
Qu’on a traînés en silence vers la nuit
Zeg eens, mijn vriend de boom,
heb je Manuel gezien?
Ik heb hem afgelopen zondag gezien,
toen hij witte duiven losliet
voor de neus van de politieagenten,
die dachten dat hij gek was.
Hij stroopte zijn mouwen op,
bond zijn touw aan mijn tak vast
en legde het om zijn nek.
De politieagenten lachten hard,
maar ik, ook al zouden ze dat niet leuk vinden,
ik, de eeuwenoude eik,
Boog ik als een rietstengel
Zodat zijn voeten de grond konden raken
Maar vraag het aan de rivier
Of hij daar niet verdronken is
Rivier, heb je Manuel gezien?
Hij vertrouwde mij zijn gebed toe
Hij kuste zijn land
De onverschillige zon scheen hoog aan de hemel
Hij koos een steen
Bond die om zijn nek
Hij sprong in mijn water
En ik werd een boot
Want ik wilde dat hij zou leven
Ik wilde dat hij me zou volgen
En ver weg van het gevangen land
Zette ik hem neer op mijn oever
Maar vraag het aan de berg
Of hij daar niet is neergestort
Berg, heb je Manuel gezien?
Hij klom naar mijn top
Om daar alle misdaden te schreeuwen
Die onbekend en ongestraft zullen blijven
Hij huilde om de onschuld
Van al zijn jeugdvrienden
Die in stilte naar de nacht werden gesleept
Dus ik, die een berg ben
Ben ik een vallei geworden
Hij had het winnende geloof
En ik ben verplaatst
Je kunt zijn partner vertellen
Dat ik hem niet heb vermoord
Maar ga eens kijken in de gevangenis
Of hij daar niet opgesloten zit
Bewaarder, heb je Manuel gezien?
Ik zie veel ‘Manuels’
Maar ik ken alleen hun schaduw
Hun geest die me de rug toekeert
Ze zeggen allemaal vreemde dingen
Dat de tijden moeten veranderen
Dromers die elkaar zouden hebben afgesproken
Ik luister zonder te begrijpen
Ik ben betaald om niet te begrijpen
Ik kan alleen maar vergeten.
Ik heb geen hand om uit te strekken.
Maar vraag het aan het licht.
Hij heeft er zo lang naar gezocht.
Licht, heb je Manuel gezien?
Ze hadden me voor dood achtergelaten
Maar ik schijn nu veel feller
Want Manuel heeft me weer aangestoken
Met het vuur van de vrijheid
Niemand kan me onderwerpen
En ik zal mijn meesters verblinden
En ik zal de hemel in vuur en vlam zetten
Want dankzij Manuel
Beginnen ze me te kennen
In Granada en Teruel
Beginnen ze me te kennen
In Granada en Teruel.
Vertaling door DeepL
