Door Michel Simons
“De beweging lag stil. Vrijwel iedereen was gemobiliseerd en het scherpe politietoezicht had alle organisaties lamgelegd. Een paar lokalen waren nog open, maar omdat ze bekend waren kon je er gepakt worden en ze werden gemeden als de pest.”
Zo begint de autobiografische roman Zonder Papieren. Het boek schildert de vlucht van een groep anarchisten, die na de nederlaag van de Spaanse republiek alle hoop op vrijheid en sociale omwentelingen in Europa de grond in geboord zien. De auteur beschrijft op indrukwekkende wijze de wereld van emigranten, vluchtelingen en deserteurs, afkomstig uit alle landen van de wereld, die de geest van internationalisme in de arbeidersbeweging belichaamt. De Europese steden waarlangs de tocht van de auteur voert – Marseille, Parijs, Brussel en tenslotte Antwerpen waar hij met drie kameraden op een dodenschip aanmonstert – roepen herinneringen op en vormen tegelijkertijd aanleiding tot bezinning. Onderweg op de boot vertellen de reisgenoten elkaar verhalen uit hun leven als militant, fragmenten geschiedenis van het anarchisme. Buenos Aires en Santiago de Chile bieden een blik in de situatie in Latijns-Amerika. Rudolf de Jong schreef een informatief nawoord met zijn persoonlijke herinneringen aan de auteur.
Man met veel namen
Louis Mercier Vega werd geboren in 1914 in Brussel als Charles Cortvrint. Na weigering van de dienstplicht ging hij naar Parijs, waar hij zich onder de naam Charles Ridel aansloot bij de Revolutionaire Anarchistische Communistische Unie (UACR). In 1936 vertrok Charles Ridel naar Spanje. Hij nam deel aan de oprichting van de Durruti Colonne, die aan het front van Aragon vocht. Daarna keerde hij terug naar Frankrijk en lanceerde een grootschalige informatiecampagne ter ondersteuning van het Republikeinse Spanje. Hij vluchtte in 1939 uit Marseille en wist te ontkomen naar Argentinië. Daarna volgde een zwerftocht via Chili en Afrika.
In 1942 meldde hij zich in Brazzaville aan als vrijwilliger bij het Vrije Franse Strijdkrachten. Na de oorlog werkte hij bij de Dauphiné Liberé en schreef hij voor de libertaire pers en tijdschriften als Révision (1938), Aportes (1966-1972) en Interrogations (1974-1979). Dan is Mercier Vega de drijvende kracht achter dit viertalige tijdschrift. Interrogations blijkt een invloedrijk tijdschrift waarin nieuwe anarchistische ideeën ontwikkeld worden, onder andere het concept ’technoburocratie’. Een concept dat mede is afgeleid van zijn analyse van de ontwikkelingen in Zuid-Amerika. Het tijdschrift had onder andere tot doel: “Anarchistische experimenten over de hele wereld te volgen en te benutten. De gemakkelijke weg van zekerheden te verlaten en onrust te zaaien, omdat we activisten als volwassenen beschouwen en bovendien onze lezers respecteren.” Louis Mercier Vega overleed in 1977 in Collioure, Frankrijk.1
Marseille, september 1939.
Elke activist zette zijn vrijheid op het spel, en menig activist riskeerde op termijn zelfs zijn leven. Er waren alleen nog maar individuen over, in het nauw gedreven, opgejaagd, gereduceerd tot hun schamele netwerk, hun handjevol kleingeld in de zak en hun nog net acceptabele pak. Frankrijk was een val in een nog grotere Europese val die zich aan het sluiten was. Mario had zijn intrek genomen in een klein hotel-restaurant in de Vieux-Port. Mario stond voor standvastigheid, kalmte, een stevige handdruk en daadkrachtige overtuiging. De zekerheid dat de situatie hopeloos was, dat het alleen maar erger kon worden en een niet-aflatende wil om vol te houden. “Laten we vertrekken, zei Parrain tegen hem. De oorlog zal zich snel uitbreiden.”
Waar hij ook voet aan wal of op bodem zet, hij organiseert een anarchistische kern of sluit zich aan bij een bestaande.
Hanneke Willemse over Louis Mercier Vega
Clandestien bestaan van een anarchistisch activist
Hanneke Willemse schreef over dit boek in 2002 in DE AS 30e jaargang nr 137 voorjaar 2002 (pag 57), een editie van het voormalige Nederlandse anarchistische kwartaalblad.
“In een vorig nummer van De AS werd het al aangekondigd, maar nu is het dan verschenen: Zonder papieren van Louis Mercier Vega. Geen autobiografie, maar twee jaren, van 1939 tot 1941, uit het leven van een internationaal actieve anarchist, die vooral zijn leven in Frankrijk en Spanje tijdens de Burgeroorlog beschrijft, zijn overtocht naar Zuid-Amerika en zijn zwervend bestaan aldaar. Hij is een activist en dat ademt het fraai uitgegeven boekje van het begin tot het einde. Waar hij ook voet aan wal of op bodem zet, hij organiseert een anarchistische kern of sluit zich aan bij een bestaande.
Alleszins aanbevelenswaardig voor geïnteresseerden in het grotendeels clandestiene bestaan van een anarchistisch activist tijdens en na de Spaanse Burgeroorlog, aan de vooravond en bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Het laatste woord is nog niet geschreven over het indrukwekkende leven van Louis Mercier Vega. Een eerder woord is te lezen in een overzicht van zijn leven en werk in De AS 129.” [HW]
Louis Mercier Vega, Zonder Papieren
Nawoord Rudolf de Jong
Vertaling door Dick Gevers en Jaap van der Laan van La chevauchée anonyme. Geneve 1978
Kelderuitgeverij, Utrecht & Iris, Amsterdam 2002
152 pagina’s, geïllustreerd, prijs € 17,50
ISBN 90-76905-11-8
Nog te bestellen bij de Kelderuitgeverij
Een biografie van Louis Mercier Vega is te vinden in aflevering 129 (winter/voorjaar 2000) op bladzij 53 van het blad De AS, pagina 53
