Door Michel Simons

In 1936 besluit de regionale regering van Catalonië een alternatief te organiseren voor de officiële Olympische Spelen die door Hitler in Berlijn worden georganiseerd. Uiteindelijk geven zesduizend sporters gehoor aan de oproep. Bij de Arbeidersolympiade staan in tegenstelling tot de Berlijnse Spelen echt sportmanschap en fair play centraal, stellen de organisatoren. Op de getekende poster van de Volksolympiade waarmee heel Barcelona is volgehangen staan dan ook drie mensen: één wit, één zwart en één geel.

In de Groene Amsterdammer het verhaal van de 41 Nederlanders, leden van de Nederlandsche Arbeiders Sport Bond, die deze alternatieve spelen in Barcelona bezochten. Het gaat om een heel handbalteam, samen met drie tennissers, twee schakers, twee worstelaars, drie atleten, drie zwemmers en een aantal boksers. De op deze site veelvuldig aanwezige journaliste Fanny Schoonheyt is delegatieondersteuner.
Fanny woonde al in Barcelona, waar ze ook Marina Ginestà ontmoette. Ze had eindelijk werk gevonden bij de organisatie van de Volks Olympiade in Barcelona en werkte voor de Persafdeling. Ze heeft de opdracht gekregen de Nederlandse delegatie in Nederland op te halen. In de nacht van 18 op 19 juli heeft ze tot diep in de nacht gewerkt of gefeest naar goed Spaans gebruik.
De sporters, die net zijn aangekomen, horen knallen en de sirenes op de fabrieken die beginnen te loeien. De volgende dag blijkt dat de Olympiade is afgelast. Niet alleen vanwege de gevechten, maar ook omdat de organisatoren naar de wapens grijpen.

De sporters kijken betrokken toe. Fanny Schoonheyt doet mee aan de gevechten. Ze kruipt in een fel lichtgeel shirt over de daken om samen met de mannen en vrouwen van haar strijdgroep door de vijand bezette gebouwen van boven aan te vallen. ‘Ik moest mijn eerste wapen stelen’, schrijft ze aan een vriendin in Rotterdam. En over haar gele shirt dat haar een gemakkelijk doelwit maakte: ‘Het was een wonder dat ze niet op me schoten. Misschien waren ze zo verrast dat ze vergaten om te reageren.’¹

Binnen enkele dagen weten de anarchisten de opstand van de militairen in Barcelona neer te slaan. De Nederlandse sporters gaan met het stoomschip Tiberius terug naar huis. Fanny is de enige die blijft om te vechten. Andere buitenlandse deelnemers besluiten ook om te blijven. De jonge Duitsers, die beseffen dat het beter is om niet naar Duitsland terug te keren, vormen de kern van wat later de beroemde Ernst Thälmann Brigade van de Internationale Brigades zou worden.
In andere delen van Spanje zal de strijd voor de Republikeinen minder goed verlopen dan in Barcelona. Vanuit Navarra, Burgos, Sevilla en Spaans Marokko weet Franco uiteindelijk de oorlog te winnen.

Lees het hele verhaal: ‘Ginds is een zevental fascisten dodelijk getroffen’
door Lex Rietman en Evert de Vos in De Groene Amsterdammer nr. 30 – 21 juli 2026

1. Fanny Schoonheyt
   Een Nederlands meisje strijdt in de Spaanse Burgeroorlog
   Door: Yvonne Scholten, pagina 123
   Uitgeverij Meulenhoff 2011 304 pagina’s. ↩︎