Door Michel Simons

Het Spaanse Hooggerechtshof heeft een half miljoen Spaanse vluchtelingenkinderen het kiesrecht afgenomen. Het Hooggerechtshof is van mening dat de “aanzienlijke toename” van het aantal kiezers in het kiesregister van Spanjaarden die in het buitenland wonen (CERA), als gevolg van de Wet op kleinkinderen (Ley de Nietos),  “een gegrond, reëel en ernstig gevaar oplevert voor de objectiviteit en transparantie van het verkiezingsproces”. Over transparantie gesproken. Achter deze uitspraak schuilt meer.

Wet op het Democratisch geheugen
In 2022 nam het Spaanse parlement de ‘Wet op het democratisch geheugen’ (Ley de Memoria Histórica) aan. Door een gelijktijdige instructie bij deze wet konden kinderen en kleinkinderen van Spanjaarden die na de staatsgreep van Franco tussen 1936 en 1955 gevlucht waren voor de dictatuur de Spaanse nationaliteit aanvragen. Dat geldt dus ook voor kinderen die nu nog in het buitenland wonen. Zij moeten nu volgens het Hooggerechtshof kunnen bewijzen dat ze nazaten zijn van vluchtelingen die zijn gevlucht omdat ze communist, republikein, atheïst of homoseksueel waren.

Achtergrond is ongetwijfeld de angst bij rechtse politieke partijen in Spanje dat de kinderen van de vluchtelingen vaak links (of juist niet rechts) zullen stemmen gezien hun voorgeschiedenis.

Angst bij rechtse partijen
De zaak is aangespannen door de rechtse politieke partij Vox en Iustitia Europa, een kleine ultrarechtse beweging. Hun argument was niet primair dat deze mensen geen Spaanse nationaliteit mochten hebben. De procedure ging over de gevolgen voor het kiesregister. De huidige regering Sánchez zou met de 545.000 tot nu toe erkende nieuwe Spanjaarden van de Kleinkinderenwet het kiesregister in haar voordeel vervalsen. De volgende algemene verkiezingen in Spanje zijn in augustus 2027. Het hooggerechtshof, dat als een rechts bolwerk wordt beschouwd, geeft de klagers gelijk. Achtergrond is ongetwijfeld de angst bij rechtse politieke partijen in Spanje dat de kinderen van de vluchtelingen vaak links (of juist niet rechts) zullen stemmen gezien hun voorgeschiedenis.

Onrust in Latijns Amerika
De uitspraak brengt in met name Zuid Amerika onrust teweeg. De meeste vluchtelingen gingen, naast de VS, naar Mexico, Argentinië en de Dominicaanse Republiek en Cuba. Volgens de Spaanse krant El Pais vrezen de kinderen en kleinkinderen met lopende aanvragen voor het staatsburgerschap dat de uitspraak van het Hooggerechtshof een eerste stap is om de deur voor hen te sluiten. Ook wijzen de kinderen erop dat het achterhalen van bewijsmateriaal na zoveel jaar ondoenlijk is.